Donald Tusk wyraził obawy dotyczące wiarygodności NATO. Jakie mogą być konsekwencje jego słów dla relacji z USA?

Donald Tusk wyraził obawy dotyczące wiarygodności NATO. Jakie mogą być konsekwencje jego słów dla relacji z USA?

Głośne słowa Tuska o NATO. Jak zareaguje Trump? “Nie można udawać”

Zobowiązania wynikające z art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego muszą być wiarygodne, żeby odstraszały — mówi “Faktowi” były minster spraw zagranicznych Dariusz Rosati, gdy pytamy o głośne słowa Donalda Tuska z wywiadu w “Financial Times”. Czy Trump się na Polskę zirytuje? — Oczywiście tu jest pewien dylemat — zaznacza. Jednak dodaje, że “nie można udawać, że się nic nie dzieje i chować głowy w piasek”.
Donald Tusk, Dariusz Rosati, Donald Trump.
Donald Tusk, Dariusz Rosati, Donald Trump. Foto: Yves Herman/Reuters, Chris Kleponis – Pool Via Cnp/CNP via ZUMA Press Wire, Grzegorz Krzyżewski/Fotonews

“Dla całej wschodniej flanki, moich sąsiadów (…) pytanie brzmi, czy NATO jest nadal organizacją gotową, zarówno politycznie, jak i logistycznie, do reagowania, na przykład, przeciwko Rosji, gdyby ta próbowała zaatakować” — powiedział w rozmowie z “FT” Donald Tusk. Dodawał, że “największym i najważniejszym pytaniem dla Europy jest to, czy Stany Zjednoczone są gotowe być tak lojalne, jak opisano to w naszych traktatach NATO”.

Głośne słowa Tuska o NATO. “To był sygnał”

Słowa premiera wywołały poruszenie w Polsce i za granicą. Czy to rozsądne, aby wypowiadać się w ten sposób, gdy nie można być pewnym przyszłych ruchów prezydenta Stanów Zjednoczonych?

— To właśnie był sygnał do Stanów Zjednoczonych, że rozmaite wypowiedzi pana prezydenta Trumpa, zachwiały wiarę w stabilność relacji transatlantyckich. Wypowiedzi Donalda Trumpa o tym, że NATO jest “papierowym tygrysem” i tak dalej. Ale to był też sygnał dla sojuszników europejskich. Do tych, którzy ciągle nie dostrzegają tych zagrożeń — mówi “Faktowi” Dariusz Rosati.

Były szef MSZ dodaje, że “takie komentarze już w Europie były” i przypomina, że jednym z głównych powodów ich wygłaszania, były chociażby pretensje Trumpa do Grenlandii. — To było w ogóle niepojęte, jak jedno państwo sojusznicze z NATO, może drugiemu grozić odebraniem terytorium — przypomina.

Zobowiązania wynikające z art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego muszą być wiarygodne, żeby odstraszały. Bo jeżeli w Moskwie utrwali się takie przekonanie, że nie są, to z naszego punktu widzenia, to po prostu praktycznie oznacza koniec NATO jakie znamy. Sojusz opierał się przede wszystkim na odstraszaniu, na wiarygodnym zobowiązaniu do reakcji, do przyjścia z pomocą każdemu państwu członkowskiego, które będzie zaatakowane

— podkreśla były minister.

— Premierowi pewnie tego nie wypada to mówić, ale ja po prostu bardzo krytycznie wysłuchuję tych wszystkich wypowiedzi pana prezydenta Trumpa i dla mnie to jest igranie z ogniem i właściwie rujnowanie czegoś, co Stany Zjednoczone budowały przez dziesięciolecia. To USA były inicjatorem NATO i głównym filarem tego paktu — dodaje.

Wrze w koalicji. Polska 2050 odpowiada Tuskowi. “Powinien szanować nasze zdanie”

Tusk mówił o NATO. Jego słowa odbiły się na całym świecie

Premier Tusk zaznaczał w “FT”, aby jego wypowiedzi nie traktować “jako sceptycyzmu wobec artykułu 5” tylko jako “marzenie, że gwarancje na papierze zamienią się w coś bardzo praktycznego”.

— To prezydent USA sam podkopuje wiarę w to, co było bardzo silnym atutem polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. To jest trudne do zrozumienia w Europie. Już trochę się oswoiliśmy do tego stylu prezydentury, pełnego nieoczekiwanych wypowiedzi, zwrotów akcji i braku konsekwencji za słowa — zauważa Dariusz Rosati.

Były szef MSZ przypomina pretensje administracji Donalda Trumpa do europejskich członków NATO o to, że Europejczycy nie przyszli z pomocą Amerykanom na Bliskim Wschodzie.

— NATO jest sojuszem obronnym. W przypadku Iranu mieliśmy po prostu atak Stanów Zjednoczonych i Izraela na inne państwo, bez uprzedzenia, bez konsultacji z sojusznikami. I z całą pewnością nie mieliśmy do czynienia koniecznością obrony Stanów Zjednoczonych, jako naszego sojusznika — podkreśla.

Co się wydarzyło pomiędzy Kaczyńskim i Morawieckim? “Leży to w interesie obu stron”

Politycy opozycji krytykują premiera za to, że takimi stwierdzeniami, dużo ryzykuje. Czy słowa Tuska faktycznie nie są ryzykowne w kontekście relacji z politykiem, który czasami się po prostu obraża na innych przywódców?

Oczywiście tu jest pewien dylemat — zaznacza nasz rozmówca. Jednak dodaje, że “nie można udawać, że się nic nie dzieje i chować głowy w piasek”.

Tak naprawdę mamy do czynienia z administracją, która autentycznie nie jest przekonana do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Trump chce się skupić na Azji, a z Rosją chce robić interesy. Dla nas to jest strategia zupełnie nie do przyjęcia tak długo, jak Putin jest na Kremlu. Więc trzeba o tym mówić. To nie jest żadne podważanie czy naruszanie stosunków ze Stanami Zjednoczonymi, bo Polska jest najbardziej wiernym sojusznikiem Stanów Zjednoczonych w Europie. To się nie zmienia

— zaznacza.

— Czyli lepiej jest publicznie wywierać presję, niż załatwiać takie wątpliwości w dyplomacji zakulisowej? — dopytujemy.

— Z jednej strony trzeba powiedzieć, że jesteśmy zaniepokojeni i nie tylko my. Prezydent Macron mówi to od dawna, no ale powiedzmy, że Francja ma szczególne podejście do Stanów Zjednoczonych, którego nie podzielaliśmy przez wiele lat. Ale Brytyjczycy też rewidują swoją strategię w stosunkach dwustronnych. Te głosy zresztą słyszy się i w Niemczech. To jest apel i przesłanie skierowane do europejskich przywódców, że jesteśmy w innej sytuacji niż pięć lat temu — podsumowuje.

Art. 5 traktatu NATO stanowi, że “strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim”.