Paszporty genewskie dla Ziobry i Romanowskiego budzą kontrowersje. Czy ich podróże poza Węgry są bezpieczne? Ekspert wyjaśnia ryzyko.

Paszporty genewskie dla Ziobry i Romanowskiego budzą kontrowersje. Czy ich podróże poza Węgry są bezpieczne? Ekspert wyjaśnia ryzyko.

Ziobro i Romanowski mają paszporty genewskie. “Wyjazd z Węgier to ryzyko”

Po otrzymaniu azylu na Węgrzech Zbigniew Ziobro i Marcin Romanowski otrzymali tzw. paszport genewski. Na jego podstawie mogą przekroczyć węgierską granicę. Nie oznacza to jednak, że posłowie PiS mogą bez obaw podróżować. — W rzeczywistości nie istnieje lista “bezpiecznych państw” — mówi w rozmowie z “Faktem” dr hab. Marcin Marcinko, prawnik z Uniwersytetu Jagiellońskiego i dodaje, że wyjazd z kraju udzielającego azyl to ryzyko.
Zbigniew Ziobro i Marcin Romanowski
Zbigniew Ziobro i Marcin Romanowski Foto: Maciek Jaźwiecki / AGENCJA Wyborcza .pl
Strona polska unieważniła paszporty Zbigniewa Ziobry i Marcina Romanowskiego. Wszystko po to, żeby politycy Prawa i Sprawiedliwości nie uciekli poza strefę Schengen. Po otrzymaniu azylu na Węgrzech parlamentarzyści otrzymali jednak tzw. paszporty genewskie.

Rzeczywiście, otrzymaliśmy wnioski z Polski i zatwierdziliśmy kilka z nich, udzielając azylu i statusu uchodźcy osobom, które doświadczają prześladowań politycznych w Polsce — przekazał w styczniu tego roku szef MSZ Węgier Peter Szijjarto.

Czym jest paszport genewski?

— Jest to dokument podróży, czyli działa podobnie jak paszport. Jest wydawany wtedy, kiedy dana osoba uzyskała status uchodźcy, a status uchodźcy jest statusem formalnym, to znaczy trzeba spełnić pewne warunki, które wynikają z Konwencji genewskiej o statusie uchodźcy z 1951 roku. Dopiero wtedy taka osoba może podróżować, ponieważ nie może ona korzystać z dokumentów swojego państwa pochodzenia — wyjaśnia w rozmowie z “Faktem” dr hab. Marcin Marcinko, koordynator Ośrodka Międzynarodowego Prawa Humanitarnego i Praw Człowieka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Status uchodźcy przyznaje się bowiem osobie, która straciła ochronę swojego państwa i jest w tym państwie prześladowana, z różnych powodów. Może to być np. działacz polityczny z kraju o reżimie totalitarnym, który — jeśli zostanie w swojej ojczyźnie — może być aresztowany, torturowany, jego życie może być zagrożone. Czasami zdarza się, że taka osoba traci obywatelstwo, nie ma więc dokumentów (w tym paszportu) i nie ma możliwości swobodnego podróżowania. Wtedy paszport genewski umożliwia jej podróżowanie po świecie — podkreśla ekspert.

— Warto przy tym podkreślić, że jeżeli do wjazdu do danego kraju wymagana jest wiza, to osoba z paszportem genewskim również musi się o nią starać. Paszport genewski potwierdza tożsamość i status osoby będącej uchodźcą i jest uznawany za dokument podróży, ale nie daje on żadnych specjalnych immunitetów — to nie jest paszport dyplomatyczny. Po prostu zastępuje zwykły paszport — dodaje.

Czy Ziobro i Romanowski mogą podróżować bez ryzyka? Nie istnieje “bezpieczne państwo”

Czy zatem posiadając ten dokument można podróżować bez ryzyka? — Myślę, że nie. Paszport genewski działa jak dokument podróży, więc można dzięki niemu podróżować, ale jeśli osoba ścigana wjeżdża do danego kraju, a został wobec niej wydany Europejski Nakaz Aresztowania lub wniosek ekstradycyjny, musi się liczyć z tym, że może zostać zatrzymana. Ten dokument nie blokuje wykonania ENA — podkreśla ekspert.

— Ewentualnie można wziąć pod uwagę, że skoro został przyznany status uchodźcy, to może oznaczać, że wniosek ekstradycyjny dotyczy działalności politycznej i nie chodzi tu o sprawę karną. Jednak sam paszport genewski nie zapewnia ochrony ani przed ENA, ani przed ekstradycją — zaznacza rozmówca “Faktu”.